مدل‌سازی و تحلیل شبکه‌ای بهره‌وری خدمات در خرده‌فروشی با رویکرد فازی و مسئولیت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مهندسی صنایع، مجتمع دانشگاهی مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

چکیده

در محیط پویای صنعت خرده‌فروشی خدمات، ارتقای بهره‌وری نه‌تنها به بهبود عملکرد سازمانی منجر می‌شود، بلکه نقشی اساسی در تحقق مسئولیت اجتماعی سازمان‌های خدمات‌محور ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف مدل‌سازی و تحلیل شبکه‌ای مؤلفه‌های بهره‌وری خدمات و رتبه‌بندی واحدهای منتخب فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا، از رویکرد ترکیبی دنپ فازی و واسپاس فازی بهره گرفت. به این منظور ۱۷ مؤلفه کلیدی در سه بُعد «پشتیبانی از کارکنان»، «فرایند خدمات» و «کیفیت خدمات خارجی» بر اساس ادبیات پژوهش شناسایی و داده‌ها از طریق پرسش‌نامه مقایسات زوجی فازی گردآوری شد. در گام نخست، با استفاده از روش دنپ فازی، روابط علّی - معلولی میان مؤلفه‌ها تحلیل و وزن نهایی آنها تعیین شد. یافته‌ها نشان داد عواملی مانند «رهبری همسو و اصیل»، «فرهنگ سازمانی توانمندساز» و «بازخورد مشتریان» نقش محرک‌های کلیدی را در شبکه بهره‌وری دارند، در حالی که مؤلفه‌هایی همچون «ارزیابی و برنامه‌ریزی مدیریتی» و «طراحی سیستمی خدمات» بیشتر به‌عنوان اهداف بهبود شناسایی شدند. در گام دوم، با بهره‌گیری از اوزان استخراج‌شده، عملکرد شش فروشگاه منتخب با روش واسپاس فازی رتبه‌بندی شد که نتایج بیانگر تفاوت معنادار در سطح بهره‌وری واحدها بود، به‌ویژه فروشگاه‌هایی که نظام‌های بازخوردگیری داده‌محور و تعاملات منسجم با مشتریان داشتند، در جایگاه‌های بالاتری قرار گرفتند. این پژوهش با ارائه الگویی علّی - فازی، ابزاری کارآمد برای مدیران سازمان‌های خدماتی فراهم می‌آورد تا برنامه‌های هدفمند ارتقای بهره‌وری، بهبود کیفیت خدمات و تقویت مسئولیت اجتماعی سازمان را طراحی کنند. نوآوری اصلی این تحقیق در به‌کارگیری رویکرد ترکیبی دنپ و واسپاس فازی برای تحلیل شبکه‌ای و علّی مؤلفه‌های بهره‌وری خدمات است؛ رویکردی که با شناسایی همزمان عوامل پیش‌ران و پیامدی، چارچوبی عملیاتی برای ارتقای بهره‌وری در محیط‌های خدماتی پرتلاطم فراهم می‌آورد. افزون بر این، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از مدل‌سازی فازی می‌کوشد شکاف میان رویکردهای نظری و کاربردهای عملی را پر و ابزاری دقیق و انعطاف‌پذیر برای تصمیم‌گیری مدیریتی عرضه کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fuzzy Network Modeling and Analysis of Service Productivity in Retail with a Focus on Social Responsibility

نویسندگان [English]

  • Morteza Piri
  • Mojtaba Norozi
  • Mohamad reza Zahedi
Department of Industrial Engineering, Management and Industrial Engineering Complex, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In the dynamic retail service industry, enhancing productivity not only improves organizational performance but also plays a crucial role in fulfilling social responsibility. This study models and analyzes the network of service productivity components and ranks selected units of Etka chain stores using a hybrid Fuzzy DANP and Fuzzy WASPAS approach. Seventeen key components were identified across three dimensions—employee support, service process, and external service quality—based on the literature, with data collected through a fuzzy pairwise comparison questionnaire. First, causal relationships among components were analyzed, and final weights determined using the Fuzzy DANP method. Key drivers identified include authentic leadership, empowering organizational culture, and customer feedback, while managerial assessment and planning and systemic service design emerged as primary improvement targets. In the second step, six selected stores were ranked using Fuzzy WASPAS based on extracted weights. Results showed significant differences in productivity, with stores having data-driven feedback systems and cohesive customer interactions ranking higher. This causal-fuzzy model provides managers with an effective tool to design targeted programs for enhancing productivity, improving service quality, and strengthening organizational social responsibility. The study’s main innovation lies in applying a hybrid Fuzzy DANP and WASPAS approach, enabling simultaneous identification of driver and consequence factors and offering a practical pathway for productivity improvement in turbulent service environments. Moreover, fuzzy modeling bridges the gap between theory and practice, providing a precise and flexible decision-making tool for managers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Causal Modeling
  • Fuzzy DANP
  • Fuzzy WASPAS
  • Service Productivity
  • Social Responsibility of Organization