واکاوی نقش آموزش‌وپرورش در ترویج کسب‌و‌کارهای اجتماعی برای حمایت از کودکان کار و دانش‌آموزان محروم استان خراسان جنوبی در راستای مسئولیت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف واکاوی نقش آموزش‌وپرورش استان خراسان جنوبی در ترویج کسب‌وکارهای اجتماعی برای حمایت از کودکان کار و دانش‌آموزان محروم انجام شد. مطالعه حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری داده‌ها، کیفی بود و با روش نظریه زمینه‌ای انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۴ نفر از مدیران، معلمان، استادان دانشگاه و والدین دانش‌آموزان محروم بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و مطالعه اسناد و با استفاده از روش کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. پایایی داده‌ها از طریق توافق درون‌موضوعی دو کدگذار با درصد توافق ۷۳/۰ مورد تأیید قرار گرفت. نتایج نشان داد پدیده کودک کار در عوامل چندبعدی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ریشه دارد. مهم‌ترین بسترهای شکل‌گیری این معضل شامل فقر ساختاری، محرومیت از حقوق اساسی و زیست در محیط‌های پرخطر بود. در مقابل، موانع سیستماتیک در قالب محدودیت منابع و زیرساخت‌ها، ضعف در حکمرانی و چالش‌های فرهنگی - اجتماعی شناسایی شد. راهبردهای جامع در چهار حوزه ایجاد سیستم پایش، تأمین نیازهای پایه، توسعه زیرساخت آموزشی و توانمندسازی خانواده طراحی شد. تمام مقولات در یک مدل مفهومی سازمان یافتند. مداخله موفق در مسئله کودکان کار مستلزم رویکردی یکپارچه است که از یک سو به ریشه‌یابی علل ساختاری می‌پردازد و از سوی دیگر، با اجرای راهبردهای جامع، به تحقق پیامدهای چندسطحی در راستای عدالت تربیتی و توسعه پایدار از طریق ترویج کسب‌وکارهای اجتماعی منجر می‌شود. این مدل نشان می‌دهد حل مسئله کودکان کار تنها از طریق رویکردی سیستمی و همه‌جانبه‌نگر میسر خواهد بود.

کلیدواژه‌ها