بررسی نقش میانجی وابستگی به هوش مصنوعی در رابطه اعتماد و سواد هوش مصنوعی با مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در راستای توسعه کسب و کار اجتماعی در آموزش ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم‌ تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 مدرس دانشگاه فرهنگیان استان گلستان

10.22059/jsbu.2026.403103.1068

چکیده

کسب و کار اجتماعی به عنوان مدلی برای حل چالش‌های آموزشی با استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی می‌تواند نقش کلیدی ایفا کند. هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی وابستگی به هوش مصنوعی در رابطه بین اعتماد و سواد هوش مصنوعی با مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در میان معلمان دوره ابتدایی شهرستان علی‌آباد استان گلستان بود. روش پژوهش توصیفی-همبستگی و جامعه آماری شامل ۴۸۶ معلم بود که با استفاده از فرمول کوکران و نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک، ۱۵۶ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های مهارت‌های قرن بیست‌ویکم کلی و همکاران (۲۰۱۹)، اعتماد به هوش مصنوعی شاروفسکی و همکاران (۲۰۲۴)، وابستگی به هوش مصنوعی مورالس (۲۰۲۴) و سواد هوش مصنوعی گراسینی (۲۰۲۴) جمع‌آوری و با نرم‌افزار Smart-PLS تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که اعتماد و سواد هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر وابستگی به هوش مصنوعی دارند. همچنین وابستگی به هوش مصنوعی رابطه مثبت و قوی با ابعاد مهارت‌های قرن بیست‌ویکم (ارتباطات، تفکر انتقادی، خلاقیت و همکاری) دارد. نقش میانجی وابستگی به هوش مصنوعی نیز تأیید شد. به‌عبارت دیگر، سواد و اعتماد به هوش مصنوعی از طریق افزایش وابستگی آگاهانه و هدفمند به هوش مصنوعی، موجب تقویت مهارت‌های ضروری قرن حاضر می‌شوند. نتایج بر لزوم توجه به سواد و اعتماد به هوش مصنوعی در راستای توسعه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم تأکید دارد و نشان می‌دهد که وابستگی متعادل و آگاهانه به هوش مصنوعی می‌تواند به‌عنوان عاملی تسهیل‌گر در طراحی و اجرای مدل‌های کسب و کار اجتماعی برای بهبود کیفیت و عدالت آموزشی عمل کند.

کلیدواژه‌ها